Eigenlijk draait het telkens om vrijheid

Vrijheid is verheerlijkt tot een soort eindeloze grenzeloosheid - een individu moet vrij kunnen bewegen vanuit haar eigen drijfveren – op elk moment spontaan kunnen handelen. De UvA adverteerde in 1998 met dit beeld. De vraag is of deze opvatting van vrijheid ruimte biedt of juist leegte; er is geen weg als je de weg niet kun onderscheiden. Hoe illusoir is deze opvatting van vrijheid?

Epictetus zegt in zijn handboekje Encheiridion ‘Van al het bestaande hebben wij sommige dingen in onze macht. Andere niet. In onze macht hebben wij onze meningen, ons streven, onze begeeerte en onze afkeer. Het lichaam hebben wij niet in onze macht. Ook bezit niet of aanzien of ambten. Kortom, alles wat niet ons eigen werk is’ . Van datgene wat wel in onze macht ligt en dus niet door anderen, van buitenaf, belemmerd of gehinderd kan worden, zegt Epictetus dat het onze vrijheid is.

Wat gebeurt er als de innerlijke drang tot vrijheid uiterlijke omstandigheden ontmoet? De oude tuinman op landgoed de Horst in Driebergen vertelde me: “Vanaf 1944 werk ik hier als tuinman op het landgoed. Ik had altijd een baas die zei wat ik moest doen. Maar een paar jaar geleden wilde ik geen baas meer. Dat heb ik toen gezegd en ik ben daarna precies hetzelfde werk blijven doen wat ik altijd deed.”

'die freiheit die ich meine ist nicht einfach' zei kunstenaar Meret Oppenheim

Vrijheid is een mentale dans - Vrijheid is perceptie.