Een terugblik vertekent altijd, doordat voortschrijdend inzicht (een term die ik in de Baak opdeed) zich met de herinnering mengt. Ik koos te opereren in een complex collectief systeem zonder een vastgelegde rol, onderzoekend of en waar ik ergens betekenis kon bijdragen. Gedreven door de twee onderzoeksvragen;
1. Wat betekent onderdeel zijn van een collectief systeem voor de individuele wendbaarheid en
2. Wat kun je als procesmatig werkend kunstenaar genereren in interne en externe bedrijfsprocessen?
Het tempo in een bedrijf lijkt hoog als je in de beweging staat, maar is tegelijk traag, door de bemoeiienis van de vele mensen en hun meningen. Het veelvuldig vergaderingen maakt processen log. Je stem laten horen (de in onze cultuur hooggewaardeerde zelfexpressie) lijkt het belangrijkste middel om bij te dragen aan het geheel. Ik heb grondig kunnen onderzoeken wat strategieën en valkuilen, in- en uitsluitingsprincipes, enthousiaste drijfveren en overlevingsmechanismen zijn waarmee individuen het collectief pogen te beïnvloeden. Ik heb genoten, geleden en veel geleerd.
kunst Mijn procesmatige inbreng was vaak onzichtbaar. Van kunst wordt zichtbaarheid verwacht, daar was het me in dit veldonderzoek niet om te doen. Ik wilde onderzoeken waar processen die ik als kunstenaar inzet relevant bleken, wat werkzame formats zijn.
Ik heb geen gesloten conclusie over hoe en wat je als kunstenaar kunt genereren in een complex systeem als een netwerkorganisatie. Wat duidelijker is geworden is wat vitale constellaties zijn en wat niet. En hoe belangrijk timing en communicatie is. Kunstenaars worden vaak betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe projecten met een grootse ambitie, om hun vermeende frisse blik waarvan je maar nooit weet waar het toe kan leiden. Dat je maar nooit weet waar het toe kan leidden is de potentie maar ook de valkuil. Er wordt in enthousiaste openheid gestart. Gaandeweg ontmoet men de wederzijds onuitgesproken verwachtingen en grenzen. Die momenten zijn mijns inziens vitaal om een procesvoorstel te formuleren. Op dit punt ligt de potentie van de interactie; de serendipiteit, de ongezochte vondst.
Voorbeeld in deze is de in Basecamp 2 beschreven analyse van het hoofd HRM in het eindgesprek; ‘dat Basecamp versie 1 eigenlijk het karakter van een cultuur- interventie had’ en ‘dat het zeer de vraag was of dat op het moment van realiseren wenselijk was’. Het toont dat de beschouwende maar persoonlijke attitude van een kunstenaar blinde vlekken ín een functioneel gefocuste omgeving als een bedrijf kan blootleggen. Echter zonder voorbedachte rade. Er is niets anders dan beweeglijke tijdelijkheid als je het hebt over bedrijfsprocessen. Er is elk moment een nieuwe realiteit. De afstand tot de beweging is van belang, hoe wijder je perspectief, hoe ruimer je perceptie. De interesse om midden in de beweging van zo'n systeem te opereren was al daar, en is onomkeerbaar vergroot. Mijn ervaringen en opvattingen zijn verwerkt in het Free id zone onderzoek.
Naast alle collega's met wie ik samenwerkte wil ik met name Harry Starren, Ed Hagedoorn en Valentijn Ouwens bedanken voor de gelegenheid de ze mij hebben geboden dit onderzoek te doen. Het veldonderzoek bij de Baak is een belangrijke bron voor het FREE ID ZONE onderzoek.